Copy

Nieuwsbrief #18 | mei 2021

Inhoud

- De toegankelijkheid van het openbaar vervoer | column Jan van Selm
- Sociale Veiligheid in het OV (maandelijkse publicatie van de laatste inzichten)
- Nieuw: Netwerk Flexvervoer
- OV-basiscursus voor nieuwe medewerkers
- Recent verschenen publicaties Kennisprogramma Verkeer en Vervoer
- Gezocht: een junior data-analist
Column
De Toegankelijkheid van het openbaar vervoer
Toegankelijk OV is één van de 15 deelthema’s waarop de decentrale overheden in OV-campus-verband (KpVV/DOVA) samenwerken. Persoonlijk vind ik het misschien wel het meest complexe thema. Deels omdat de scope ‘oneindig’ is, een duidelijk eindbeeld is er daarom ook nooit. Maar vooral omdat naast ratio, techniek, regelgeving en financiële afwegingen ook emoties, principes en taboes per definitie een rol spelen bij dit onderwerp. Bijna iedereen heeft er een (soms stevige) mening over. Recent spraken we er in OV-campus-verband over met collega’s Guy Hermans en Ralph Seesing. Dat inspireerde mij tot deze column.
 

Begin deze eeuw kwam ik voor het eerst in aanraking met het onderwerp. Toenmalig collega en dossierhouder bij I&W Ad van Herk hield ons onophoudelijk voor dat het toegankelijker maken van OV niet alleen een maatschappelijke plicht is richting mensen met een handicap, maar dat het tegelijkertijd het OV als geheel ook aantrekkelijker maakt. Ik denk dat hij gelijk had: alle OV-gebruikers hebben baat bij goede toegang tot stations en haltes, en gelijkvloerse brede instappen in ov-voertuigen. Maar het roept ook vragen op. Hoeveel ruimte moet een voertuig hebben voor rolstoelen? Is één rolstoelplaats in een bus genoeg? En wanneer wordt een hulpmiddel te groot om nog mee te nemen in het OV? Waar houdt discrimineren (‘het ongelijk behandelen van personen op basis van kenmerken die in de gegeven situatie niet relevant zijn’) op en wordt separaat vervoer een betere optie? Wanneer kies je generieke opties? En wanneer past maatwerk? Stuk voor stuk moeilijke vragen, waarop je bijna geen antwoord kunt geven. Zeker is wel dat we door alle beleidsinspanningen van de afgelopen jaren het openbaar vervoer toegankelijker hebben gemaakt voor mensen met een fysieke beperking. En dat alle ov-gebruikers daarvan mee profiteren: het OV is voor iedereen aantrekkelijker geworden! Zeker is overigens ook dat er nog een weg te gaan is. Het Toekomstbeeld OV 2040 (Contourennota, actie 17) zegt: ‘we streven naar volledig toegankelijk OV in 2040 conform het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Aan de uitwerking van dat streven wordt momenteel gewerkt.
 
Ondertussen hebben we ook goed in beeld dat er veel soorten beperkingen zijn: naast fysiek bijvoorbeeld ook visueel, auditief, laaggeletterdheid en verstandelijke beperkingen. In Soest (Duitsland!) zagen we twee jaar geleden wat vanuit gebruikers ontworpen apps kunnen betekenen voor blinden en slechtzienden (zie DOVA-nieuwsbrief 6). En hoe vaak maken we niet mee dat een haltestop niet of nauwelijks hoorbaar wordt omgeroepen, terwijl dat technisch uiterst simpel is? Ook hier geldt overigens de ‘Stelling van Van Herk’: ontzorging voor personen met een beperking ontzorgt personen zonder beperking ook! En dat geldt natuurlijk ook voor eenvoudige beeldende knooppuntinformatie die vanuit personen met een verstandelijke beperking wordt ontworpen.
 
Naast persoonlijke beperkingen kennen we inmiddels ook geografische toegankelijkheids-beperkingen. KpVV gebruikt in haar dashboard Deur-tot-Deur daarvoor de zogenoemde PTAL-score: Public Transport Accessibility Level. Letterlijk vertaald is ‘Accessibility’ natuurlijk ‘Toegankelijkheid’. Maar deze uit Londen geïmporteerde score zegt gebiedsgewijs iets over de gemiddelde reistijd naar en wachttijd bij een halte en de bediening ervan. KpVV berekende voor 2018 en voor 1019 de PTAL-score voor Nederland als geheel: 7,82 in 2018 en in 2019 gedaald naar 7,71. Is dit erg? En geldt de ‘Stelling van Van Herk’ hier ook? Een discussie op zich, gebiedsgewijze OV-toegankelijkheid.
 
Kortom, de scope van toegankelijk OV is praktisch ‘oneindig’ en daarom kan er beleidsmatig ook geen helder eindbeeld zijn. Wat er wel is: een richting. En een weg te gaan, die we alleen maar stap voor stap kunnen volgen. En vrijwel elke stap maakt het OV weer een stukje toegankelijker, voor iedereen. Daarom is werken aan steeds toegankelijker OV in veel opzichten dankbaar en inspirerend!
OV-data
Sociale Veiligheid in het OV (maandelijkse publicatie van de laatste inzichten)
Alle streekvervoerders, stadsvervoerder GVB en enkele politieregio’s leveren sociale veiligheidsdata aan Samenwerkingsverband DOVA om gegevens over sociale veiligheidsincidenten te kunnen bundelen en analyseren. Sinds januari 2021 gebruiken ze daarvoor een nieuwe applicatie: Sociale Veiligheid in het Openbaar Vervoer data-analyse, afgekort SVOVda. Dit systeem ondersteunt een gezamenlijke aanpak met betrekking tot het verbeteren van sociale veiligheid in het openbaar vervoer voor zowel werknemers in het OV als reizigers op basis van een vollediger beeld van de veiligheidssituatie. Ook ov-autoriteiten maken gebruik van SVOVda om sociale veiligheid te monitoren en/of eigen analyses te maken. In nieuwsbrief 16 las u al een dubbelinterview met Mirjam Salomé (OV Oost) en Jan Politiek (Arriva) hierover.

Gebruikers bij ov-autoriteiten en vervoerders krijgen inmiddels volledig geautomatiseerd maandelijks een pdf-bestand per mail toegestuurd met de laatste ontwikkelingen in de concessiegebieden waarvoor zij hun voorkeur hebben opgegeven. Uiteraard is het mogelijk om deze voorkeur op ieder gewenst moment te wijzigen en/of de rapportagefunctie (tijdelijk) uit te zetten. Het rapport geeft ov-autoriteiten en vervoerders een status update en de mogelijkheid om verschillende inzichten eenvoudig te delen met collega’s die (nog) geen SVOVda account hebben. Het rapport is opgebouwd uit onderstaande sociale veiligheid KPI’s (kritieke prestatie-indicatoren):

1.   Aantal ABC*-incidenten per maand;
2.   Aantal ABC-incidenten per modaliteit per maand;
3.   De toe-/afname van ABC-incidenten;
4.   Belangrijkste hottimes (uurblokken);
5.   Belangrijkste hotspots naar locatie;
6.   Belangrijkste hotspots naar halteniveau;
7.   Aantal mishandeling met letsel personeel per maand;
8.   Aandeel A-incidenten waar de politie bij betrokken is geweest;
9.   Aandeel A-incidenten waarvoor aangifte is gedaan;
10. Belangrijkste incident-aanleidingen.

* In de A-B-C methodiek zijn A-incidenten strafbare feiten, B-incidenten zijn overtredingen van de Wet personenvervoer en C-incidenten worden gecategoriseerd als overtreding van het Besluit personenvervoer of de geldende huisregels.

Heeft u vragen over SVOVda? Neem dan contact op met DOVA via ovdata@dova.nu.
Nieuw
Netwerk Flexvervoer
Flexvervoer in Nederland is een lappendeken van divers en kleinschalig vervoer. Zowel in de naamgeving als in verschijningsvormen zie je deze diversiteit terug. Er wordt bijvoorbeeld gesproken over ‘Aanvullend OV’ en ‘Onderkant van het OV’ als benaming voor flexvervoer. En in de verschijningsvormen zijn nog veel meer mogelijkheden met eigen plus- en minpunten. Als we praten over flexvervoer gaat het in ieder geval om vervoerdiensten op aanvraag of ritten vanaf een knooppunt, die alleen worden uitgevoerd als een reiziger zich aandient.

In december 2020 is het netwerk Flexvervoer gestart, met vertegenwoordigers van decentrale overheden en medewerkers van DOVA en CROW-KpVV. In het netwerk worden landelijke thema’s geagendeerd waar de ov-autoriteiten met betrekking tot dit onderwerp tegenaan lopen. Ook worden ervaringen met flexvervoer in de regio met elkaar gedeeld: wat werkt wel en wat werkt niet?

Het uitgangspunt van het netwerk is de stelling dat flexvervoer alleen als aanvulling op het reguliere OV gezien kan worden als iedereen het weet te vinden en iedereen ermee kan reizen. Flexvervoer is dus per definitie openbaar, toegankelijk, betaalbaar en eenvoudig in gebruik. Flexvervoer is niet alleen bedoeld voor de inwoners van een regio, maar ook voor de bezoekers van een regio. Het systeem moet dus vindbaar zijn voor reizigers en eenduidig in gebruik. Flexvervoer moet een volwaardige schakel worden binnen de mobiliteitsketen van deur tot deur. Dat betekent bijvoorbeeld dat je niet alleen ergens heen moet kunnen reizen, maar ook de zekerheid moet hebben dat je weer terugkomt, hetzij met regulier OV hetzij met een vorm van flexvervoer. En de verschillende vormen/systemen van flexvervoer moeten landelijk toegankelijk en vindbaar zijn. Het doel van het netwerk, met Frans van Langevelde (Zeeland) als voorzitter, is om in het najaar van 2021 een document op te leveren waarin 10 hoofdthema’s worden toegelicht. Dit zijn de thema’s waar het netwerk zich op wil focussen en waarin de grootste uitdagingen, maar ook verbeterkansen, worden gezien. Zoals de vindbaarheid van flexvervoer in reisinformatie, MaaS & nieuwe betaalwijzen, integratie met doelgroepenvervoer en eisen aan het materieel (o.a. toegankelijkheid en zero emissie).

Op dit moment zijn de provincies Zeeland, Noord-Brabant, Utrecht, Gelderland, Flevoland, Fryslân, Noord-Holland, Zuid-Holland en de Vervoerregio Amsterdam aangesloten bij het netwerk. We zijn dus nog niet compleet! Het zou fijn zijn als alle ov-autoriteiten vertegenwoordigd zijn, zodat we tot een gezamenlijke lijn kunnen komen. Wie zich (vanuit Groningen, Drenthe, OV-bureau GD, Overijssel, Limburg of Metropoolregio Rotterdam Den Haag) wil aansluiten, kan zich melden bij Nienke Meijboom (n.meijboom@dova.nu).
Wegens succes geprolongeerd
OV-basiscursus voor nieuwe medewerkers
Op 23 april organiseerde de OV-campus voor de 4e keer een ‘introductiecursus bestuurlijk OV’ voor (15) nieuwe medewerkers van ov-autoriteiten. De coördinatie van deze cursussen is in handen van Guy Hermans van CROW-KpVV en Ineke van der Werf van DOVA. De eerste cursus vond plaats op 17 oktober 2019, toen nog op locatie in Utrecht bij de OV-campus. De tweede cursus was een jaar later, noodgedwongen online, op 15 oktober 2020. De animo was er niet minder om, en als cursuscoördinatoren viel het ons ook niet tegen. Wel misten we uiteraard de middagwandeling voor een frisse neus en frisse blik!

Dit jaar organiseerden we alweer twee bijeenkomsten (op 28 januari – voor het eerst met deelnemers van het ministerie - en op 23 april dus), en we zijn voornemens om op 23 juni wederom een cursus aan te bieden. Niet alleen omdat we dat zelf leuk vinden, maar ook omdat er alweer een wachtlijst van geïnteresseerden is. Gemiddeld doen er 14 deelnemers mee aan de cursus. Tot nu toe mochten we deelnemers verwelkomen vanuit Brabant, Fryslân, Flevoland, Groningen, de MRDH, Noord-Holland, het OV-bureau GD, de VRA, Zeeland en Zuid-Holland. En ook nieuwe medewerkers van DOVA en het Ministerie van IenW schoven aan. 

De cursus kent inmiddels een aantal vaste waarden: we besteden veel tijd aan onderlinge kennismaking en uitwisseling en de mogelijkheid om vragen te stellen, Jan van Selm geeft een masterclass bestuurlijk OV, we besteden aandacht aan de OV-campus en aan het perspectief van de reiziger en vragen 1 of 2 OV-managers om iets te vertellen over OV-management in hun regio (concessiebeheer, samenwerken met andere partijen, ambities/specialiteiten, etc.). In 2019 waren dat managers van de VRA en Utrecht, in 2020 was dat het OV-bureau GD en in 2021 kregen we Noord-Holland en Utrecht ‘op bezoek’. Aardig wellicht om te vermelden is dat het lang niet altijd jonge medewerkers zijn die de cursus bezoeken. Soms ook zijn het medewerkers die al langer bij een overheid werken maar nog nooit eerder op OV-gebied, soms betreft het medewerkers die wel nieuw zijn bij een ov-autoriteit maar hiervoor bijvoorbeeld bij een vervoerder werkten en op deze manier de bestuurlijke kant van het OV willen leren kennen. Kortom: deze cursus biedt voor elk wat wils en je leert altijd wat.

Ook werkzaam bij een ov-autoriteit of ministerie en geïnteresseerd om de cursus op 23 juni bij te wonen? Meld u dan aan via info@dova.nu o.v.v. introductiecursus nieuwe medewerkers ov-autoriteiten.
CROW
Recent verschenen publicaties Kennisprogramma Verkeer en Vervoer
Onder de vlag van CROW wordt een aantal grotere programma’s uitgevoerd. Eén daarvan betreft het Kennisprogramma Verkeer en Vervoer (KpVV). Doel van dit KpVV-programma is om bij te dragen aan de kennisbehoefte van de decentrale overheden op het gebied van mobiliteit. Rondom het onderwerp openbaar vervoer werken CROW-KpVV en DOVA nauw samen, zij vormen gezamenlijk de OV-Campus. Vanaf nu zullen we in elke nieuwsbrief aandacht besteden aan recent verschenen KpVV-publicaties. In deze nieuwsbrief betreft het een publicatie over de lange termijneffecten van Corona op mobiliteit, de uitkomsten van een onderzoek naar de reizigerstevredenheid in het OV en als laatste de monitor van het toekomstbeeld OV 2040.
 
Toekomstverkenning naar mogelijke effecten van corona op mobiliteit
Wat zijn de effecten van de coronacrisis op de toekomst voor ons mobiliteitssysteem en ruimtegebruik? Die vraag staat centraal in het rapport 'Toekomstverkenning naar mogelijke effecten van corona op mobiliteit'. Het is tot stand gekomen in samenwerking met een groot aantal partijen waaronder het IPO en het ministerie van IenW. Het brengt alternatieve uitgangspunten voor een aantal specifieke ontwikkelingen in beeld, zoals thuiswerken, spreiding van wonen en werken, recreatieve verplaatsingen. Het gaat hierbij niet om een voorspelling van de werkelijkheid, maar om ontwikkelingen die voorstelbaar zijn. Ook het reizen met het openbaar vervoer krijgt uiteraard aandacht in de verkenning. Meer weten: klik hier.

Het onderzoek is ook aan de orde gekomen tijdens het Webinar Covid-19 en mogelijke effecten op ons (reis-)gedrag. Dit kunt u hier (nog eens) bekijken. 
 
Innovatieve meting klanttevredenheid ov-reizigers tijdens corona
CROW-KpVV en de ov-autoriteiten voerden in de tweede helft van 2020 een innovatief klanttevredenheidsonderzoek uit in het openbaar vervoer. Dat gebeurde via een app op de telefoon van de deelnemers. Uit het onderzoek komt het rapportcijfer 7,9 als totaaloordeel over de ov-rit. Dat cijfer geldt zowel voor de trein op het hoofdrailnet als voor het regionaal openbaar vervoer (bus, tram, metro en regionale trein). Meer weten over de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd en over de uitkomsten? Download dan het rapport hier
 
Monitor meet Toekomstbeeld OV 2040 met 17 indicatoren
De Monitor Toekomstbeeld OV 2040 bevat de 1-meting van vijf doelen aan de hand van 17 indicatoren. Met de 1-meting publiceert het ministerie ook de cijfers van de nulmeting. Het onderzoek is een samenwerking tussen het KiM, het ministerie van IenW en CROW-KpVV. In opdracht van het Programma Toekomstbeeld OV is de monitor opgesteld. In de monitor is onder meer aandacht voor het gebruik en het klantoordeel van het openbaar vervoer, en voor de duurzaamheid en de veiligheid ervan. Meer weten over de 5 doelen en de 17 indicatoren? Het rapport is hier te downloaden. 
 
Meer weten over andere mobiliteitsonderwerpen binnen KpVV? Kijk dan op: www.kpvv.nl.
OV-data
Gezocht: een junior data-analist
OV-data groeit van een organisatie gericht op het organiseren van reisinformatie op ov-haltes naar een organisatie gericht op het zelfstandig of met partners organiseren van ‘realtime’ en historische datareeksen met betrekking tot OV en mobiliteit. Er wordt dagelijks veel data verwerkt  die een bijdrage leveren op het gebied van monitoring en beleid en het data-gedreven werken van ov-autoriteiten ondersteunen.

Als data-analist lever jij een bijdrage aan:
1. het maken van data-analyses t.b.v. beleid(sadviezen)
2. het analyseren van data verzameld bij de vernieuwing van het MIPOV
3. het aanpassen van bestaande of het bouwen van nieuwe dashboards
4. kennisoverdracht o.h.g.v. data-analyses binnen OV-data
5. werkzaamheden ketenbeheer (o.a. applicatiebeheer/incidentmanagement)

OV-data bestaat op dit moment uit een enthousiast team van 12 medewerkers. Wil jij ons team versterken en een bijdrage leveren aan nieuwe ontwikkelingen op datagebied binnen de ov-sector? Solliciteer dan op deze uitdagende functie! Dat kan nog tot 4 juni.

Kijk voor meer informatie op onze website.
Samenwerkingsverband DOVA U.A. 
Jaarbeursplein 22
3521 AP  UTRECHT 
Tel. 085-0661290

E-mail: info@dova.nu
U vindt ons ook hier: 
Twitter
Website
LinkedIn
Je gegevens aanpassen of uitschrijven






This email was sent to <<E-mailadres>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Samenwerkingsverband DOVA · Jaarbeursplein 22 · Utrecht, 3521 AP · Netherlands

Email Marketing Powered by Mailchimp