Copy
KlimaatGesprekken E-course deel 2 van 6 | Online versie
E-course Klimaatgesprekken voeren
Deel 2: Moeilijke gesprekssituaties
over het klimaat
Beste <<Voornaam>>,
Welkom bij deel 2 van de e-course. Wist je dat al 750 mensen hem gevolgd hebben sinds het najaar van 2019? Zo maken we samen klimaatvriendelijke keuzes het nieuwe normaal!

Iedereen komt wel eens in moeilijke gesprekssituaties over het klimaat. Je verschilt van mening, krijgt kritiek of je staat met je mond vol tanden na een cynische opmerking van je gesprekspartner. Hoe maak je van deze situaties juist kansen om het gesprek over het klimaat positief te voeren of een zaadje voor actie te planten?

In deze mail vind je veelvoorkomende gesprekssituaties en inspiratie voor reacties die kunnen leiden tot een goed klimaatgesprek. De basis voor deze antwoorden zijn de 6 pijlers voor een goed klimaatgesprek. Soms zijn er ook momenten waarbij mensen juist het gesprek willen vermijden of doodslaan, lees dan
dit blog over wat je kunt doen om toch voor het klimaat op te komen.
Daar vullen we nog de tip voor timing aan toe. Veel gesprekken over klimaatkeuzes lopen vast, omdat ze op een slecht moment gevoerd worden.
Als iemand net een biefstuk heeft besteld, dan heeft die persoon geen keuze meer om iets anders te eten en waarschijnlijk ook gewoon zin in dat stukje vlees. Dus de vraag of hij/zij zich wel eens afvraagt wat de impact van vlees is, kan dan bijna alleen maar tot een verdedigende reactie leiden.
De situatie is heel anders als je vegetarische opties meeneemt op het moment dat jullie samen een restaurant gaan kiezen. Soms kies je echter niet zelf het moment, maar reageert je gesprekspartner op iets wat jij doet of wat hij/zij in de media heeft gelezen. En dan? We noemen negen veel veelvoorkomende situaties.
“Het beste moment om een boom te planten was 30 jaar geleden;
het op één na beste moment is nu.”
Lastige gesprekssituaties
1. “Je hebt dan wel zonnepanelen, maar ik zag je net een bitterbal nemen…”
Varianten op: 'Je doet iets goed, maar ook iets fout… jij bent ook niet perfect'
Tip:
Beweeg mee met weerstand. Waardeer de kritiek (en dus de ander) en grijp de kans aan om nogmaals aan te geven waarom je dit doet (en iedereen waardeert die ietsje meehelpt).
Mogelijke reactie: “Ja, jammer dat bitterballen niet klimaatneutraal zijn. Het lukt me nog niet ze helemaal te laten staan. Van mij mogen ze vaker plantaardige bitterballen serveren. Met mijn zonnepanelen hoop ik in ieder geval bij te dragen aan een oplossing en niet aan het probleem. Zo probeer ik op zoveel mogelijk vlakken te handelen. En daarin ben ik inderdaad nog niet perfect. Liever iets dan niets, zeg maar.
2. “Een boom planten? Dat hadden we 30 jaar geleden moeten doen…”
Varianten op: ‘Het heeft toch allemaal geen zin meer’
Tip:
Luister en voed de creativiteit. Luister naar de emotie van de ander en vraag wat hem of haar helpt.
Mogelijke reactie: “Er moet inderdaad heel veel, heel snel veranderen om klimaatverandering te beperken. Wat doet je de hoop verliezen? En wat zou er moeten gebeuren om weer hoop te kunnen krijgen?Lees meer.
3. “Het is maar naar welke wetenschap je kijkt, het klimaat verandert al duizenden jaren…”
Varianten op: ‘Ik geloof niet in klimaatverandering’
Tip: Praat vanuit je hart. Geef aan wat het met jou doet, los van de vraag wie er gelijk heeft.
Mogelijke reactie: “Ja, er zijn inderdaad ook een paar wetenschappers die denken dat het meevalt. Maar ik kan het overgrote deel van de wetenschappers dat klimaatverandering als probleem of zelfs crisis bestempelt, niet negeren. Ik vind het belangrijk om voor onze leefomgeving te zorgen en wil niet riskeren dat de meerderheid van de wetenschappers inderdaad gelijk heeft en we er niet op hebben gereageerd. Ik vind het ook lastig om te horen dat we hier niet hetzelfde in staan, omdat het voor mij zo belangrijk is. Hoe is dat voor jou?” Lees meer.
4. “Ze zullen er wel iets op verzinnen…”
Varianten op: ‘Ik neem (voorlopig) geen deel aan de oplossingen’
Tip: Vraag door en voed de creativiteit. Probeer je in te leven in de ander - die hoopt ook dat het goed komt, en stel reflectieve vragen.
Mogelijke reactie: “Dat hoop ik ook. Wat denk je dat ze het beste kunnen verzinnen? Duurzame energie of CO-afvang ? En wie moet daarvoor zorgen? Hoe kunnen wij dat beïnvloeden?Lees meer.
5. “Hoezo staken? Dat heeft toch geen zin…”
Varianten op: ‘Ik heb toch te weinig invloed’
Tip: Luister, accepteer tegenstrijdige gevoelens, vraag door. Toon interesse voor het perspectief van de ander.

Mogelijke reactie: “Klimaatverandering is inderdaad enorm complex. Beslissingen van de politiek en grote bedrijven zijn heel belangrijk. Hoe denk jij dat we die het beste kunnen beïnvloeden?” Lees verder.
6. “In m’n uppie kan ik er toch niks aan doen…”
Varianten op: ‘Dit is te groot voor een individu’
Tip: Sluit aan bij de emotie. Soms kun je wel een zaadje planten, zonder de ander te veroordelen, bijvoorbeeld door je eigen keuzes te delen.
Mogelijke reactie: “Ja, ik word soms ook moedeloos van hoe groot dit probleem is. Dan klamp ik me vast aan de wetenschap die zegt dat maar 25 procent van de bevolking mee hoeft te doen om de rest zich te laten aanpassen aan de nieuwe norm. Ik probeer zelf een deel van die 25% te zijn.
7. “Ik vind dat hele klimaatgedoe zo overdreven, wat een onzin!”
Varianten op: 'Ik heb geen behoefte aan een gesprek, dus roep ik iets wat jij vervelend vindt en mogelijk anderen beïnvloedt.' 
Tip: Sluit aan bij de emotie, maar verwacht geen verandering. In feite gaat het over opkomen voor jezelf en wat jij belangrijk vindt en het beperken van de schade die een ander kan aanrichten. Zonder aan te vallen zet je er iets naast.
Mogelijke reactie: “Iedereen mag zich bezighouden met wat hij/zij wil. Zelf vind ik het wel prettig en inspirerend om naar een klimaatvriendelijke wereld toe te werken. Klimaatwetenschappers zeggen bovendien dat de kans dat klimaatverandering níet door de mens komt, slechts 1 op 3,5 miljoen is..."
8. “Ik ben wel met de auto gekomen, dat mag zeker niet van jou, hè?”
Varianten op: ‘Jij vindt dat dit niet kan en veroordeelt mij’ en ‘kun jij ook dingen loslaten en relaxed doen?’
Tip: beantwoord dit met humor en laat weten dat je iemand heus nog wel waardeert, ook als hij of zij minder klimaatvriendelijke keuzes maakt.
Mogelijke reactie 1: “Inderdaad, 50 km was prima te fietsen, met twee kinderen en boodschappen aan je stuur. Nee, hoor, ik snap best dat de klimaatvriendelijke optie niet altijd even haalbaar is.” 
Mogelijke reactie 2: “Alles met mate he! Je leeft, dus je hebt een voetafdruk. Gelukkig zijn er heel veel manieren om een klimaatvriendelijke bijdrage te leveren. Jij was toch bezig met je huis isoleren / je lease-auto inwisselen voor een OV-jaarkaart / minder spullen kopen? 
9. “Oh nee, je wordt toch niet zo'n klimaatdrammer, he?”
Varianten op: je in een hoek wegzetten, met een negatieve connotatie
Tip: zorg dat je weer geassocieerd wordt met de groep waartoe jullie beiden behoren, en zoek van daaruit weer de ingang naar het onderwerp.
Mogelijke reactie: ik ga je heus niets verbieden of je erop aankijken. Maar het houdt me wel bezig, En ik heb zelf ook dingen waarvan ik me afvraag of ik ze wel kan of wil veranderen voor het klimaat. Heb jij die dilemma's ook?” 
Heb je behoefte aan tips voor een specifieke situatie? Wil je een goede, of juist rampzalige ervaring met ons delen? Heb je iets meegemaakt waarin wat meer inzicht in een goed klimaatgesprek had geholpen? Mail ons je vraag of verhaal, zodat we je misschien tips of inspiratie kunnen geven voor een volgende keer of jouw verhaal kunnen gebruiken om anderen te inspireren. 
Verdieping
Zoals je wel merkt, blijf je in veel gevallen beter weg van een intellectuele feitelijke discussie als je tot begrip wilt komen voor je klimaatkeuzes of een zaadje wilt planten bij de ander om in actie te komen. Begrip voor elkaar opbrengen en zoeken naar gedeelde waarden helpt dan beter.

Maar wil je het tóch over de inhoud hebben? Kijk dan naar deze twee bronnen die de meest genoemde mythes rondom klimaatverandering weerleggen.
Meer tips over goede klimaatgesprekken? Dit filmpje laat ook zien wat de belangrijke pijlers zijn en toont met een knipoog hoe je in lastige gesprekssituaties komt als je hier geen gebruik van maakt. OneWorld heeft ook nog tips over hoe om te gaan met klimaatsceptici.
En tot slot zoals beloofd weer een toelichting op een van de zes pijlers, dit keer ‘verwacht geen acute verandering
Het kan goed zijn dat je veel haast voelt bij actie voor het klimaat. De exacte wetenschappen vertellen ons ook dat we beter gisteren dan in 2030 actie moeten nemen om klimaatescalatie te voorkomen. De sociale wetenschappen leren ons echter dat verandering tijd kost. Mensen veranderen bijvoorbeeld niet van de ene op de andere dag veranderen van wereldbeeld of van gevoel. En nieuwe gewoontes aanleren kost tijd en energie. Besef je ook dat sommigen, die het klimaatprobleem niet inzien, hier überhaupt geen energie in willen stoppen.
Als je wél van anderen in een gesprek verwacht dat ze meteen grote stappen nemen en keuzes maken, dan is de kans dus groot dat je teveel verwacht en teleurgesteld wordt. En dat mensen het gevoel hebben dat ze veroordeeld en gepushed worden. Liever dan klimaatdrammers, zijn wij klimaatactiveerders. Een klimaatactiveerder verwacht geen acute verandering (hoopt er misschien wel op), maar plant zaadjes. Door eerst te luisteren naar waar iemand staat en wat iemand kan, bedenk je samen waarmee hij of zij een verschil kan maken. Elke stap is er één richting een klimaatvriendelijkere wereld.
Wat kun jij doen?
#handelingsperspectief…
Ben jij een klimaatmotivator, klimaatactiveerder of klimaatheld? Kies een van onderstaande acties om de komende week uit te voeren:
  • Klimaatmotivator: In een moeilijke gesprekssituatie luister je vooral en vraag je door naar wat de ander beweegt. “Houdt klimaatverandering jou niet bezig? Wat wel?"
  • Klimaatactiveerder: Ondanks een ongeïnteresseerde of afwijzende houding van de ander op (een aspect van) het klimaatprobleem, stimuleer je toch actie of gedachten over het onderwerp. Bijvoorbeeld: “Ik weet dat je nu geen zonnepanelen neemt omdat je ze te duur /niet zinvol/etc vindt. Denk je dat dat kan veranderen? Wat vind jij dat er moet gebeuren? En hoe draag jij daar aan bij?"
  • Klimaatheld: Spreek je uit in een groter gezelschap, waarin iemand kritisch is over klimaatbeleid of klimaatverandering. Doorbreek de stilte met de vraag "Hier zijn we het toch niet allemaal mee eens? Het is toch 2020?"
En dan nog dit... #humor
Denk jij na twee mailings van deze e-course "ik leer het nooit!"?
Dat hebben wij soms ook. Anabella Meijer snapt dat ook heel goed en verwerkt dat in haar cartoons (onderstaande is van haar). Ze heeft ook een heel tof boek geschreven.
Help ons deze e-course verder te ontwikkelen!
  • Geef feedback. Wat kan er beter in deze mail over lastige gesprekssituaties? Wat is er top?
  • Doneer. Met een paar euro van elke deelnemer kunnen we de kosten van het emailplatform blijven dekken.
  • Tip anderen om deze e-course te gaan volgen! 
Graag tot volgende week! Dan ontvang je van ons deel 3 van deze e-course: erover beginnen met familie, vrienden en anderen in je omgeving.
Je krijgt deze e-mail omdat je je hebt aangemeld voor de E-course Klimaatgesprekken voeren.

Wil je de nieuwsbrief niet langer ontvangen?